Ničiji sin
grb

facebook logo  instagram logo  youtube logo  ЋИР / ENG

O PREDSTAVI

Crnohumorni psihološki triler “Ničiji sin” treći je deo “Posmrtne trilogije” darovitog hrvatskog dramatičara i kompozitora mlađe generacije, Mate Matišića. U osnovi, to je porodična drama u kojoj se polako otkrivaju sablasti iz nedavne prošlosti, perioda Domovinskog rata devedesetih godina. Središnji lik je veteran Ivan, a u život čoveka za kog veruje da mu je otac - univerzitetskog profesora, bivšeg političkog zatvorenika i novokomponovanog političara Izidora Barića, naprasno i ucenjivački upada njegov nekadašnji zatvorski čuvar, Srbin Simo. Film "Ničiji sin" u režiji Antona Ostojića u Hrvatskoj je izazvao kontroverzne komentare zbog teme kojom se bavi. Ipak, bio je apsolutni je pobednik 55. Filmskog festivala u Puli 2008. godine kada je osvojio čak šest Zlatnih arena, uključujući i Veliku zlatnu Arenu za najbolji film. Osim te, filmu su pripale i nagrade za najbolju režiju, specijalne efekte, ton, muziku i najbolju mušku glavnu ulogu.

REČ DRAMATURGA

Jedna građanska porodica je u svojoj kući, a jedan leš je u podrumu.

Treba imati na umu tu dramsku situaciju u Ničijem sinu Mate Matišića pre nego što se ode u političko tumačenje komada - zbog toga što je Matišićev komad od površinskog političkog sloja dosta univerzalnija i jezivija priča o sistemu porodičnih laži.

Glava jedne građanske porodice pokušava da sačuva svoj mali građanski mir, svoje dobre odnose sa susedima, svoj integritet akademika, dobrog supruga i oca, i da na tome izgradi političku karijeru. U tome mu pomaže supruga koja vlastitu tragediju i poziciju istinske žrtve, koju je godinama tajila, pretvara u osvetoljubivu volju za moć. Između njih je sin, ratni veteran u invalidskim kolicima, koga su do očaja i traume dovele upravo ljubav prema otadžbini i zapaljive reči očeva osnivača, i ljubav prema domovini i majci koja je ćutala i sanjala osvetu. U tu idilu dolazi nekadašnji dželat, dogogodišnji mučitelj porodice, koji takođe, gle čuda!, o sebi misli kao o žrtvi. I uskoro se u podrumu te ugledne građanske kuće nađe leš, a sistem porodičnih laži između oca, majke i ničijeg sina u stvari se uspostavlja da bi sačuvao tajnu o zločinu.

Upravo taj jezivi sistem dovodi do tragedije ničijih sinova i zato je potresno gledati ga u pozorištu, a mučno videti kakve posledica nam još uvek ostavlja u stvarnosti.

Ivan Velisavljević

UNA CANZONE NON CANTABILE

Una canzone non cantabile
Mi ricorda sogni,
Quando splendi sopra casa mia
Come fiori piccoli.

Una canzone non cantabile
Che segreto mi offre,
Per sapere come raggiungere meta,
La mia serenita.

REF:

Un poeta che non canta
E che cerca sua sfida nuova.
Non riesce a trovare
Sua strada verso me.

********************************************

JEDNA PESMA NEPEVLjIVA

Jedna pesma nepevljiva,
Na snove me podseća,
Kako sijaš iznad mog doma,
Kao sitno cveće.

Jedna pesma nepevljiva,
Nudi meni tajnu,
Kako da dodirnem cilj,
Moju radost.

REF:

Jedan pesnik, koji ne peva,
Koji traži novi izazov,
Ne uspeva da pronađe
Svoj put, do mene.

Autori teksta pesme "Una canzone non cantabile" ("Jedna pesma nepevljiva"): Elizabeta Lukić i Branislav Pipović.

O DELU

„Posmrtna trilogija“ Mate Matišića sastavljena je od drama „Sinovi umiru prvi“, „Žena bez tijela“ i „Ničiji sin“. Trilogija je objavljena 2006. godine, u izdanju Hrvatskog centra ITI-UNESCO. Svaka od drama doživela je pozorišna izvođenja, a neke su pretočene i u film.

Središnji likovi svih tih drama završavaju život samoubistvom, činom koji Matišić izravno određuje kao njihovu poveznicu. A Matišićevo zapažanje kako to „ne govori toliko o njegovoj spisateljskoj koncepciji koliko o zbilji kojoj samoubistvo može biti poveznica“', vodi nas, pak, do samog ishodišta „Posmrtne trilogije“. Jedini „zavičaj“ u koji se njeni junaci mogu vratiti jeste zavičaj smrti i oslobođenja što ga ona donosi. Likovi Matišićevih drama već su se i pre „sklanjali“ u smrt, no nikada tako deklarativno i svojevoljno, pri čemu Matišić pokazuje završne faze šizoidnog procesa u kome upravo društvo ili porodica dovode „osuđenika“ do ruba izdržljivosti.

Matišić govori o ljudima napola, i ljudima prividno celima, a zapravo je reč o ljudima koji su propustili umreti u pravom trenutku i postati besmrtnom sastavnicom mitske celine, u smislu u kojem Edgar Moren izvlači svoje zaključke o „sintezi pojedinca i države“' iz koje „proizlazi neka vrsta građanske besmrtnosti“. (...) Matišićevi junaci su nadživeli svoju besmrtnost i moraju ponovno započeti živeti običnim, civilnim životom, no društvo kom pripadaju to im jednostavno ne dozvoljava. Ono oživljava njihove neuroze, podseća ih na učinjene grehe, izlaže ih iskušenjima na koja ne mogu naći odgovora.
Hrvoje Ivanković (iz predgovora „Posmrtnoj trilogiji“)

O PISCU

Mate Matišić (1965) diplomirao je na Pravnom fakultetu u Zagrebu. Bio zaposlen kao urednik u Dramskom programu Hrvatskog radija i kao dramaturg Jadran filma. Predaje filmski scenarij na Akademiji dramskih umjetnosti u Zagrebu. Uz pisanje, bavi se komponovanjem filmske i pozorišne muzike. Svira u džez sastavima, nastupa na džez koncertima i festivalima, te svira nekoliko narodnih instrumenata (samicu, tamburicu, bisernicu, bas prim). Osim u Hrvatskoj, drame su mu izvođene u Bugarskoj, Mađarskoj, Makedoniji, Sloveniji, Rusiji, Srbiji i BiH. Dobitnik je niza nagrada za dramske tekstove i muziku. Scenarista ili koscenarista je desetak uspešnih i nagrađivanih dugometražnih igranih filmova.

Autor je pozorišnih drama: „Bljesak zlatnog zuba“ (1985), „Legenda o svetom Muhli“ (1988), „Božićna bajka“ (1989), „Cinco i Marinko“ (1992), „Anđeli Babilona“ (1996), „Svjećenikova djeca“ (1999), „Sinovi umiru prvi“ (2005), „Ničiji sin“ (2005), „Žena bez tijela“ (2005), „Balon“ (2010), „Fine mrtve djevojke“ (2012), Ljudi od voska (2016).

Drama „Ničiji sin“ doživela je praizvedbu 2006. godine u produkciji Riječkih ljetnih noći i HNK Ivana pl. Zajca u Rijeci, u režiji Vinka Brešana. Godine 2008. ekranizovana je u produkciji Alka filma iz Zagreba i HRT-a, u režiji Arsena Antona Ostojića. Na 55. Festivalu igranog filma u Puli, „Ničiji sin“ dobio je Zlatne arene za najbolji film, režiju, glavnu mušku ulogu, muziku, specijalne efekte, obradu zvuka, te Nagradu "Oktavijan" Hrvatskog društva filmskih kritičara.

REČ REDITELjA

Reklo bi se da je čitav opus Mate Matišića, jednog od najvažnijih savremenih dramskih pisaca ovih prostora, neka vrsta "hipertrofiranog realizma". Njegovi komadi najčešće pripadaju okvirima građanske drame u kojoj se likovi i situacije iz uslovnog realizma otiskuju u vode groteske, vodvilja, farse, parodije, trilera pa čak i antičke tragedije, ne bi li se tako emotivno najtačnije demistifikovali svi važni mitovi savremenog društva.

Komad „Ničiji sin“ otvara nam se u ibzenovsko-strindbergovskom duhu kao drama o disfunkcionalnoj porodici i njenom članu, nosiocu postratne traume. Međutim, nakon pinterovskog početka ("komedija pretnji"), uviđamo brzo da će to zapravo biti priča o tajni i otkrivanju istine. Usled otkrivanja tajni i saopštavanja istinâ svakog od članova porodice, doći će do drmanja identiteta, a ovim nesrećnicima je uspostavljeni identitet jedino što im je preostalo pa će urušavanje toga biti zapravo i urušavanje njih samih. I tu kreće borba za goli opstanak! Sve ovo, kao što sam već pomenuo, Matišić briljantno žanrovski plete i čini nemoguće: da gledaoca od urnebesno smešnih scena vodviljskog tipa, sasvim neosetno odvede do najvećih ponora poput onih iz antičke tragedije, da bi na kraju sve obavio osećanjem apsurda.

Nakon gotovo tri decenije prisutnosti Matišića na sceni, konačno se događa jedan njegov komad u nekom beogradskom pozorištu zbog čega sam posebno ponosan i srećan. Nadam se da će publika uživati otkrivajući jednog izuzetnog dramskog pisca, ukorenjenog u tradiciju balkanske komedije i crnog humora (sa referencama na opuse Ive Brešana i Dušana Kovačevića), ali s druge strane vrlo originalnog pristupa temama koje obrađuje.

Marko Misirača

O REDITELjU

Marko Misirača (1985, Prilep) diplomirao je pozorišnu režiju na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu 2010.

Režirao u Ateljeu 212, Zvezdara teatru, Narodnom pozorištu Republike Srpske u Banjaluci, Knjaževsko-srpskom teatru u Kragujevcu, Narodnom pozorištu u Sarajevu, Bosanskom narodnom pozorištu u Zenici, Pozorištu Prijedor.

U Beogradskom dramskom pozorištu asistirao reditelju Goranu Markoviću na predstavi „Falsifikator“ (Goran Marković, 2009) i reditelju Bobanu Skerliću na predstavi „Kad su cvetale tikve“ (Dragoslav Mihajlović, 2014).

Za režiju predstave „Sinovi umiru prvi“ Mate Matišića (Narodno pozorište Republike Srpske, Banjaluka, 2016) dobio nagrade za režiju na Susretima pozorišta/kazališta BiH u Brčkom, Pozorišnim/kazališnim igrama BiH u Jajcu i Teatar festu u Doboju.

Vreme trajanja: 1 sat i 50 min.

Premijera: 04.10.2018.

Sezona: 2018/2019.

PISAC
Mate Matišić


REŽIJA
Marko Misirača


DRAMATURG
Ivan Velisavljević


SCENOGRAF
Boris Maksimović


KOSTIMOGRAF
Tatjana Radišić


REALIZACIJA KOSTIMA
Inna Jadranski


MUZIKA
Branislav Pipović


LEKTOR
Dijana Marković


STRUČNI KONSULTANT
dr Zoran Ilić, psihijatar / psihoterapeut


ASISTENT KOSTIMOGRAFA
Tatjana Ždijara


ORGANIZATOR
Ivana Jovović


INSPICIJENT
Olivera Milosavljević


SUFLER
Marija Stojić


LICA

Izidor, sveučilišni profesor, bivši politički zatvorenik
Miodrag Krivokapić

Ana, njegova žena
Danica Ristovski

Ivan, njihov sin, umirovljenik
Vladan Milić

Josip, Ivanov sin, učenik drugog razreda osnovne škole
Vasa Vraneš / Todor Jovanović

Tonka, Ivanova bivša supruga, Josipova majka
Milena Predić

Simo, umirovljeni pravosudni policajac
Aleksandar Alač

Inspektor
Lako Nikolić

Pacijent I
Jovan Jelisavčić

Pacijent II
Andrej Pipović


PRODUKCIJA
BDP